در شرایط جنگی، حفظ جان و سلامت خانواده در اولویت است. این راهنمای فشرده، ساده و کاربردی برای شرایط این روزهای ایران (بر اساس منابع بینالمللی مانند IFRC، UNHCR، ICRC، CDC و تجربه کشورهای درگیر جنگ) به کمک برنامههایی مثل «چتجیپیتی» تهیه شده و بهروز میشود.
این راهنما را بدون نیاز به آوردن نام و نشان گوشه برای دوستانتان بفرستید. نسخه پیدیاف بینام و تبلیغ این راهنما را هم از اینجا بردارید؛ پیشنهادی هم اگر دارید یا به دلیل تخصص و رشته تحصیلی و تجربهتان، چیزی برای ویرایش یا اضافه کردن به این راهنما دارید، زیر همین نوشته یا جاهای دیگر به ما بگویید تا آن را کاملتر کنیم.
🧳 ۱. کوله اضطراری «۹۰ ثانیهای» (Go Bag) — همیشه آماده
وسایلت را توی یک کوله یا چمدان سبک و آماده فوری خروج نگه دار:
مدارک ضروری:
- کپی شناسنامه، کارت ملی، کارت پایانخدمت یا معافیت، دفترچه بیمه، گذرنامه
- مدارک پزشکی، دفترچه حساب بانکی، شمارههای اضطراری
وسایل حیاتی:
- بطری آب (۱-۲ لیتر برای هر نفر)
- غذای کنسروی یا خشک (خرما، بیسکوییت، ماهی تُن، آجیل)
- چراغ قوه + باتری یدکی / پاوربانک شارژ شده مخصوصا پاوربانک سولار یا خورشیدی
- جعبه کمکهای اولیه (ضدعفونی، باند، پانسمان، داروهای ضروری)
- رادیو کوچک یا موبایل با امکان دسترسی به شبکههای خبری جهانی
ژنراتور برق خورشیدی یا سولار (حاجی فکر کردی خارجه؟)
وسایل تکمیلی:
- پول نقد (کم، ولی پراکنده)
- لباس گرم و سبک، جوراب اضافه
- ماسک (گرد و غبار، بمب شیمیایی، یا صرفاً برای آلودگی هوا)
- چاقوی جیبی یا ابزار چندکاره
- نوار چسب، کیسهزباله، نخ و سوزن
🔹 نیاز حیاتی روزانه هر فرد در شرایط اضطراری:
💧 آب:- حداقل ۲ تا ۳ لیتر آب در روز برای هر فرد بالغ.
- شامل نوشیدن، پختوپز ساده و مقدار کمی شستوشو.
- در شرایط خیلی بحرانی، ۱.۵ لیتر فقط برای نوشیدن کافیست، ولی خطر کمآبی و عوارض جدی زیاد میشود.
- 🍞 غذا:
- ۲۱۰۰ کیلوکالری در روز (طبق استاندارد UNHCR)
- معادل:
- ۴–۵ عدد بیسکوییت انرژیزا (مثل نوع ارتشی یا اضطراری)
- ۲ بسته کوچک خرما یا کشمش
- ۱ کنسرو لوبیا یا ماهی
- یا ترکیب کمحجم ولی پرکالری مانند آجیل، خشکبار، کره بادام زمینی
- اگر غذا محدود است، اولویت با غذاهای پرانرژی و سبک است که نیازی به پخت نداشته باشند.
✔ جمعبندی برای هر نفر در هر روز:
| ماده | مقدار حداقل توصیهشده |
| آب آشامیدنی | ۲ تا ۳ لیتر |
| غذا (پرکالری) | معادل ۲۱۰۰ کیلوکالری |
📦 پیشنهاد برای هر نفر در کیف بقا (برای ۲ روز):- ۴ لیتر آب آشامیدنی در بطری یا پاکت آب قابلحمل
- ۲ عدد کنسرو، ۱ بسته خرما، ۱ بسته بیسکوییت، ۱ کیسه آجیل
🛑 ۲. چه جاهایی خطرناکاند؟ نزدیک نشو!
- زیرساختهای نظامی، پادگانها، پایگاهها
- زیرساختهای حیاتی: پالایشگاهها، نیروگاهها، دکلها، فرودگاهها، مراکز پخش رادیو و تلویزیون
- ساختمانهای دولتی و حکومتی مهم
- تجمعها، اعتراضات، یا مناطق درگیری فعال
- پلها و جادههای اصلی بینشهری
📌 بمبارانها اغلب زیرساختهای نظامی یا اقتصادی را هدف میگیرند. فاصله گرفتن از این مکانها احتمال زندهماندن را بالا میبرد؛ البته که حرفهایی مثل، «ارتش اخلاقی و مناطق مسکونی را نمیزنند»، همیشه افسانه و تبلیغ است
🧠 ۳. سلامت روان و تصمیمگیری سریع
- در شرایط شوک یا اضطراب، همیشه نفس عمیق بکش و اولویت را روی «زندهماندن» بگذار.
- شایعهها را بررسی کن. به منابع رسمی جهانی هم رجوع کن.
- اخبار را از چند منبع بگیر. «فقط شبکههای داخلی» یا «فقط شبکههای خارجی»، ایده قابل اعتمادی نیست.
- هر جا حس خطر داشتی، زود تصمیم بگیر و جابهجا شو. تعلل میتواند کشنده باشد.
🧱 ۴. اگر بمباران یا حمله نزدیک شد:
پناه بگیر:
- به زیرزمین یا وسط ساختمان برو (دور از پنجرهها و شیشهها)
- زیر تخت، میز سنگین، یا کنار دیوار داخلی
- اگر در فضای باز هستی: پشت دیوار سنگی، جدول، یا در چاله بخواب و سر را بپوشان.
بعد از انفجار:
- دست به چیزی نزن (ممکن است مین یا بمب عمل نکرده باشد)
- اگر شیمیایی بود: ماسک بزن، لباس را دربیار، پوست را بشور
- از منطقه سریع فاصله بگیر و به ارتفاعات یا ناحیه امن برو
🧍♀️ ۵. اگر مجبور به فرار شدی:
- مسیر فرار را از پیش مشخص کن: چند مسیر جایگزین داشته باش
- با دیگران در تماس باش ولی در گروههای بزرگ حرکت نکن
- از راههای اصلی پرهیز کن مگر اینکه از امنیتش مطمئن باشی
- از شبحرکت کردن فقط در موارد اضطراری استفاده کن
🚸 ۶. اگر کودک، سالمند یا بیمار همراه داری:
- داروهای آنها را با برچسب جدا بگذار
- چند عکس و مشخصات در کولهشان بگذار در صورت گمشدن
- همیشه با بند، برچسب یا تماس بدنی همراهت نگهشان دار
توصیههای ویژه (بدون هیچ ترتیبی)
زنان:
- لباس راحت و پوشیده بپوشید تا در زمان فرار، مانع حرکت نشود
- وسایل بهداشتی شخصی (نوار بهداشتی، شورت اضافه، صابون خشک) را در کیفی جدا بگذارید
- در کمپ یا محل پناه امن، از بودن در مکانهای خلوت تنها پرهیز کنید
- سوت کوچک یا اسپری فلفل برای هشدار در مواقع خطر همراه داشته باشید
کودکان:
- اطلاعات تماس والدین و گروه خونی را روی کاغذ کوچک داخل جیبشان بگذارید
- برای کودکان خردسال، اسباببازی کوچک یا وسیله آرامشبخش بگذارید
- داروهای خاص کودک مثل تببر، آنتیهیستامین یا مکملها را جدا نگهداری کنید
سالمندان:
- داروهای روزانه (فشار، دیابت، قلب) را با برچسب مشخص بگذارید
- کفش راحت، عصا، عینک یا سمعک یدکی و باتری اضافه همراه داشته باشند
- بهتر است سالمندان همراه یک نفر مطمئن باشند و شماره تماس او در جیب گذاشته شود، یا به لباسشان سنجاق شود
افراد دارای معلولیت:
- ویلچر تاشو، عصا یا وسایل کمکی در دسترس نگه داشته شود
- کارت شناسایی پزشکی یا توضیح وضعیت (مثلاً “ناشنوا”) به لباس چسبانده شود
جانداران خانگی:
آب و دان و غذا و نیازهای این جانداران را فراموش نکن! شاید گیاهانت را نتوانی نجات دهی
⚠️ ۷. در مورد خانه یا محل ماندن:
- جای امن را از قبل مشخص کن (مثلاً زیرزمین یا اتاق میانی بدون پنجره)
- از نوار چسب ضربدری روی پنجرهها استفاده کن
- آب و غذا را در ظرفهای محفوظ نگه دار، در صورت قطعی برق یا آب
- اگر مجبور شدی بمانی، کوله را دم دست نگه دار
⛔ ۸. چه کارهایی نکنیم:
- به سراغ پادگان، ارتش، یا محل درگیری نرو
- از روی کنجکاوی به محل بمباران نرو – ممکنه بمب دوم در راه باشه
- وسایل مشکوک یا رها شده را برندار
- به حرف افراد بدون هویت روشن، اعتماد نکن
❤️🩹 ۹. سلامت روان و حمایت متقابل
- با اطرافیانت حرف بزن، سکوت مطلق روان را فرسوده میکند
- بچهها را از دیدن صحنههای خشونتآمیز دور کن
- اگر احساس ترس شدید، لرز، یا ناتوانی کردی، عادی است؛ به خودت زمان بده
یادآوری و جمله قصار سنگین نهایی، از طرف همخانهای که تو و خانه را زنده میخواهد:
بیشتر کسانی که در جنگها جان سالم بهدر بردهاند، نه قویتر بودند و نه باهوشتر، بلکه سریعتر تصمیم گرفتند.
همیشه آماده باش، اما آرام بمان. زنده ماندن یعنی شانس دوباره ساختن.
تهیهشده با مِهر برای انسانهایی که در میان دود و آتش، زندگی را انتخاب میکنند.
نظر شما