خورشید در نیمه‌شب طلوع می‌کند

sonia-delaunay-theredlist

با اینکه گفته می‌شود «سونیا دولونه» رنگ و خط و شکل‌های هندسی را در دنیای مد افسرده و خشک دهه ۱۹۲۰ میلادی وارد کرده است، اما او  بیشتر به طراحی بی‌دغدغه و آزادمنشانه لباس برای زنان، بدون یقه‌های سفت آهارزده و کمرهای باریک نفسگیر با فرم آبستره شهرت پیدا کرد. دولونه جایی گفته اولین لحاف چهل‌تکه‌ای که با الهام از روش روس‌ها، برای پسر نوزادش با پارچه‌های دور ریختنی دوخت، به او فهماند می‌تواند طراحی پارچه و مد را جایگزین نقاشی کند؛ آن هم طراحی انتزاعی پارچه با الهام از وسايل روزمره زندگیش.

پارچه‌های سبک و راحت و لغزان و رنگ‌هایی شبیه تابلوی نقاشی در آن روزگار بر لباس شنا و پیراهن رسمی زنانه، متعارف نبود. اما او می‌خواست زنان را از قید فلسفه خفه‌کننده لباس‌های تنگ‌وترش با روش دوخت سطح بالا و گران و سفارشی آزاد کند.

soniadelaunayswimsuits1928
طراح‌هایی برای لباس شنای زنان در سال ۱۹۲۸ میلادی – سونیا دولونه

روش او بعدها انقلابی در لباس زنان در دوران جنگ جهانی دوم به وجود آورد و به لباس واقعی و ملموس و محبوب در زندگی روزمره زنان تبدیل شد.
سبک و روش و سخنان او در مورد فرهنگ لباس و طراحی لباس برای زنان، در زمان خودش پیشرو بود. سال‌های اول چندان به این دوخت و دوز ساده و روان و لباس‌هایی که در تن زنان بیش از اندازه رنگارنگ و پرانرژی به نظر می‌رسیدند، توجهی نشد؛ مردم عادت نداشتند ببینند ذره‌ای از آن ملال و سنگینی قبلی در پوشش زنان حس نمی‌شود.

0b468dcaa2f52edfbe384efdc4618f6c

او تحت تاثیر رنگ‌های درخشان و انتزاعی سبک نقاشی اُرفیسم یا حجم‌گرایی اُرفیک در دوران خودش بود با  ترکیبی از شکل‌های انتزاعی هندسی که مثل موج نو نقاشان فرانسوی را در سال ۱۹۱۰ میلادی درگیر کرده بود. کمتر کسی بود که فکر کند این سبک نقاشی را می‌توان در طراحی لباس هم به کار گرفت.

sonia-delaunay5
طراحی لباس و نقاشی‌های سونیا دولونه در پاریس

 سونیا دولونه، نقاش و طراح مد اوکراینی – فرانسوی در سال ۱۸۸۵ میلادی به دنیا آمد.  او ۹۴ سال زندگی کرد و بیشتر عمرش را با هنرمندان فرانسوی در پاریس گذراند. همسرش روبر دولونه هم یکی از آن هنرمندان پیشرو زمانش بود که او را در راه‌انداختن جنبش نو مد در پاریس یاری داد.

sonia-delaunay-in-front-of-her-door-poem-in-the-delaunays-apartment-1924
سونیا دولونه در آپارتمانش در پاریس، مقابل دری که شعرهایش را روی آن نوشته است

او احتمالا برای اولین بار شعر را وارد صنعت نساجی کرد و با طراحی و نوشتن شعرهایش بر لباس و پارچه، گام تازه‌ای را در آن سال‌های یکسان و بی‌تغییر مد برداشت.

تیتر: از گفته‌های سونیا دولونه درباره خلاقیت و آفرینش هنری

پهلوی پرچینِ غرقِ در گل‌های حنا

KalamKariIndia_gooshe

قلم‌‌کاری روی پارچه از هنرهای سنتی ایران به خصوص اصفهان است؛ نام این نقاشی و طراحی با ریزه‌کاری‌ها و ظرافت‌هایش روی پارچه نخی یا ابریشمی، به برخی استان‌های هند هم رسیده و به آن «کلم‌کاری» می‌گویند.

هندی‌ها، دو نوع هنر تزیینی روی پارچه را در این سبک از آن خود می‌دانند؛ روشی که طرح‌ها روی پارچه با قلم رنگ‌آمیزی می‌شوند. تقریبا همه مراحل دستی است و نقش‌ها از تمثال‌های مذهبی و خدایان هندو و معبدهای چند طبقه با معماری سنتی هندی در حماسه‌ها، الهام گرفته شده است.

روش دیگر مدرن‌تر است و  طرح‌های طبیعت و حیوانات در آن چشمگیرتر، و بیشتر از مُهرهای چوبی طرح‌دار بزرگ برای قلمکاری استفاده می‌شود.

Gujarat-State-Handloom_gooshe

می‌‌گویند قلمکاری‌های هند همیشه با رنگ‌های طبیعی و گیاهی انجام می‌شود. شیر حیوانات برای محلول رنگ استفاده می‌شود که معمولا از ادویه‌های هندی و گیاهان بیابانی، است. تاریخ، ادبیات، شعر، حماسه و افسانه‌های هندی نقش زیادی در طرح‌زدن اولیه پارچه‌ها دارند. بیشتر این پارچه‌های قلمکاری‌ شده از رومیزی تا پرده و تزئین دیوار کاربرد دارند تا استفاده در ساری، لباس زنانه و شال و … لباس‌هایی خنک و رنگی و سراسری که این روزها بین غربی‌ها هم خواهان پیدا کرده.

قلم‌کاری هندی طرح گجرات - درخت زندگی
قلم‌کاری هندی طرح گجرات – درخت زندگی

قلم‌کاری‌های هند آنقدر بین گردشگران طرفدار پیدا کرده که بخشی از آنها با طرح‌های مدرن‌تری تهیه می‌شود. قلم‌کاری‌های مدرن‌تر بیشتر با چوب‌های بزرگ مخصوص مُهر پارچه طراحی می‌شوند و بعد با قلم، ریزه‌کاری‌هایی در آنها انجام می‌شود. زاج سفید از مواد ثابت‌کننده رنگ است که در نهایت روی پارچه استفاده می‌شود.

Kalamkari2_gooshe

پارچه قلمکاری‌شده بعد از خشک‌شدن، یک‌بار شسته می‌شود و می‌گویند توان دست‌کم ۲۰ شست‌شوی دیگر را دارد.

تیتر: از شعرهای تاگور، شاعر هندی

بافته‌های ظریف و رنگارنگ نروژی

Olena

شاید کمی زود باشد در این گرمای مردادماه، از لباس‌های پشمی و گرم زمستانی حرف بزنیم. اما رنگ و بافت و ظرافت «اولئانا» آنقدر جذابیت دارد که آدم آفتاب مردادماه را نادیده بگیرد.
اولئانا یک نشان تجاری نروژی است که در صنعت نساجی از سال ۱۹۹۲ میلادی کارش را آغاز کرده. می‌گویند از روز نخست به این فکر بوده‌اند که فعالیت تجاری‌شان نباید مصیبتی برای محیط‌ زیست درست کند.

Oleana_gooshe
آنها می‌گویند در صنعت خودشان، مواد طبیعی مثل پشم گوسفند مرینوس و ابریشم را انتخاب کرده‌اند و تاکید دارند رفتار و منش تجاری درستی هم دارند. آنها دوزنده و بافنده را از کشورهای که دستمزد کمتری برای کارگر قائلند، نمی‌آورند. می‌گویند استاندارد و سقف بلندی را در کشوری مثل نروژ انتخاب کرده‌اند و از آن حد بالایی که در نظر دارند، پایین نمی‌روند و از جمله از کارگر کودک در روند تولیدشان استفاده نمی‌کنند.

oleana-sweater-168W

مواد خامی که اولئانا از ایتالیا، اتریش، تایلند،، پرو و هند می‌گیرد در کارخانه کوچکی نزدیک برگن در نروژ ترکیب و بافته می‌شود و تبدیل به کت و ژاکت و دامن و لباس‌های پاییزه و زمستانی می‌شود که روی تن می‌درخشند.

Oleana11

ژاکت‌های کشمیری و پشمی و ابریشمی اولئانا به نرمی و راحتی معروفند. جایزه‌های زیادی را در طراحی و بافت گرفته‌اند و به این مشهورند که شبیه بسیاری از بافتنی‌های زمستانی بی‌روح و سنگین و خسته‌کننده نیستند. ساده، زیبا و رنگارنگند و زمستان شبیه قطب نروژ را حتی با یک شال یا دستکش و کلاه با پشم نازک و سبک مرینوس تحمل‌پذیرتر و ساده‌تر می‌کنند.

95 Skjørt

اولئانا چند سالی است که از یک کارگاه کوچک در نروژ فراتر رفته و از مرزهای بسیاری از کشورها عبور کرده است. حالا اولئانا در بسیاری از کشورهای اروپایی مثل فرانسه، ایتالیا، آلمان و … با بقیه محصولات نساجی جهانی رقابت می‌کند و با این شعار که ما برای گرم‌شدن به محیط زیست صدمه نمی‌زنیم، هوادار پیدا کرده است.

ما با سیاهکاری شب خو نمی‌کنیم

کولی فشن

کولی فشن
می‌گویند کولی‌ها وقتی می‌خواهند برای جشن عروسی آماده شوند، سراغ خیاطی می‌روند که در دوخت بزرگ‌ترین و پرپیچ‌وخم‌ترین جامه‌ها ماهر باشد؛ دامن بلند و چندلایه با پارچه‌های رنگ‌به‌رنگ، تاج پهن و بزرگ روی مو با جزئیات فراوان و گوشواره و گردنبدهایی تنومند و پرشکوه از ابتدایی‌ترین بخش‌هایی است که برای پوشاک جشن و سرورشان انتخاب می‌کنند. این نخستین قدم برای برگزاری آیینی است که قرار است تا سپیده‌دم به پایکوبی و آوازخوانی بگذرد و زن‌ها خرسندی و مردها خوشبختی‌شان را فریاد بزنند.
مد کولی
کولی‌ها یا روماها در اروپا (بیشتر در شرق اروپا) زندگی می‌کنند. اقلیتی که نگاه خیلی از اروپایی‌ها به آنها، به خاطر همین کولی‌وار زندگی کردن و خانه‌های منقول و متحرک‌ و آوازخوانی و سرخوشی‌های بی‌وقت و بی‌دلیل، خوب نیست و گاهی با پیش‌داوری همراه است.

Gypsy fashion

اما همین زندگی همراه با طبیعت، کوچ‌کردن‌های پی‌درپی، جادو و جنبل‌های ریز و درشت و آسمانی که بی‌دریع مسیرشان را مشخص می‌کند، چند سالی است به دنیای مد هم وارد شده.

طراحان لباس این روزها از همین پوشاکی که در ادبیات و شعر کولی‌ها فراوان توصیف شده و بدلیجات درشت و چشمگیر و تن‌پوش‌های سنگین و لایه‌بندی‌شده آنها که با گل و برگ آذین‌بندی شده، استفاده می‌کنند.

مردم هم خرسند از رویه زندگی کولی‌واری که (شاید از آن روگردان بوده‌اند) شیفته چیزی می‌شوند که قبلا فکر می‌کردند فقر به وجودش آورده.

Kate Moss & The  Gypsies

پارچه‌هایی که به نظرشان ارزان می‌آمده حالا با همان برش‌های کولی‌ها گران و پرارزش شده و سربند، دستار، طوق، سینه‌ریز و حلقه‌های درشت و انگشترهای فلزی زبر و زمخت، پرطرفدار شده‌اند.

خیاط‌ها می‌گویند طراحی لباس کولی‌ها هیچ راز و رمزی ندارد. فقط هر کسی از زیورآلات بیشتر و شگفت‌انگیزتر استفاده کند، برنده است.

تیتر، فریدون مشیری
عکس یک bohobunnie.com

گل‌های بهاری بر رَخت‌های خَزانی

Ivko_gooshe

وقتی تابستان تمام می‌شود، انگار طیف‌های رنگ قهوه‌ای راحت‌ترین و دم‌دست‌ترین انتخاب برخی طراحان پوشاک است که به بازار می‌ریزد. بعضی از این طراحان خوش‌سلیقه اما چند سالی است که پنجره فروشگاه‌هایشان را با آمدن پاییز، پر از رخت و لباس رنگ‌به‌رنگِ شاد و سرزنده می‌کنند.

Ivko_Gooshe

چند طراح لباس با نشان تجاری ایوکو در بلگراد پایتخت صربستان، با همین روش جهانی شده‌اند. بافتنی‌های سرشار از رنگ ایوکو با پشم گوسفند مرینوس (نژادی با پشمی بسیار ظریف و نرم) و طرح‌های ظریف و سنتی صرب‌ها، حالا دیگر فقط در کشور خودشان محبوب نیست. ژاکت‌‌های دستباف سبک، دامن‌های ظریف، جوراب‌ها و پاپوش‌های لطیف و دستکش‌های قشنگ و رنگارنگ ایوکو حالا در کانادا، آمریکا، سوئد، نروژ و … هم طرفدار دارد.

ژاکت‌های زنانه، پانچو و دامن‌های ایکو طرفدار زیادی دارند
ژاکت‌های زنانه، پانچو و دامن‌های ایکو طرفدار زیادی دارند

ایوکو ۲۰ سال است که کار می‌کند. امضایش طرح‌های سنتی و هنرهای تزیینی و دستی محلی صربستان (یوگسلاوی) است که در بافتنی و پارچه‌هایش وجود دارد.

بافتنی‌هایش که باعث شهرتش شدند، داستانش را کمی تغییر داد تا در بازار پرکشش و شلوغ و سریع مد، فصل‌های گرم را هم از دست ندهد. برای همین، چند سالی است که دامن‌ و پیراهن و تاپ‌های نازکِ بهاری و تابستانی ایوکو هم فروش زیادی داشته.

چند سالی است که ایوکو رخت و لباس‌های بهاری و تابستانی هم طراحی می‌کند
چند سالی است که ایوکو رخت و لباس‌های بهاری و تابستانی هم طراحی می‌کند

این همه ظرافت و رنگ و زیبایی اما بهای کمی ندارد. یک جفت جوراب گرم و زمستانی ایوکو شاید بالای ۳۰ دلار باشد و یک کت کم‌حجم ظریفش شاید از ۱۸۰ دلار شروع شود.

ivko-sweater-tights

روزانه: شلوارهایی برای جاده

MATTER
دو دوست که همدیگر را در سفر پیدا کرده‌اند، آنقدر با هم رفیق می‌شوند و به جاده می‌زنند که به فکر راه‌اندازی یک کار مشترک مربوط به سیر و سیاحت می‌افتند. آنها در این با هم بودن‌ها می‌فهمند یکی از مهم‌ترین عنصرهای سفر، لباس راحت و ساده است. چیزی که برای این دو رفیق جالب‌تر است شلوارهای راحتی است که مردم بیشتر در شرق می‌پوشند؛ شلواهای  پارچه‌ای و گشاد که هم برای مهمانی طراحی می‌شود و هم برای کار. همین ایده به ایفونه و رن انگیزه می‌دهد که چیزی را به اسم مَتر ثبت و سه مدل اصلی شلوار پارچه‌ای را طراحی و معرفی کنند.

MATTER2

نمونه‌های این شلوارهای گشاد کلاسیک یا تک‌سایز با بند دور کمر را شاید زیاد دیده باشید اما این دو طراح لباس می‌گویند برای هر طرح از میراث‌فرهنگی و هنرهای سنتی کشورهایی که سفر کرده‌اند، ایده گرفته‌اند. طرح‌ها دستی است و رنگ‌ها طبیعی. آنها می‌گویند پارچه‌ها با دقت انتخاب شده‌اند و به دست زنان بومی طراحی و دوخته می‌شوند. این دو رفیق می‌گویند با یک ایده و مکان کوچک شروع کرده‌اند اما رویای بزرگی داشتند. آنقدر که حالا هم در نیویورک شعبه دارند و هم در پاکستان و هلند و شلوارهای آنها مشتری و طرفدار زیادی پیدا کرده.

مشتریان معتقدند این شلوارها که موج‌ تازه‌ای را به راه انداخته، آدم را نه شلخته نشان می‌دهد و نه زیادی غیررسمی. اما باحال و امروزی و خنک و خوش‌پوش‌اند.

اینجا می‌توانید بیشتر بخوانید و ببینید.